Ciekawostki pszczelarskie

POWSTAWANIE MIODU PSZCZELEGO

Pszczoła robotnica w czasie jednego lotu odwiedza 100-150 kwiatów, w ciągu 1 dnia daje to 10 000-15 000 kwiatów. Aby powstał 1 kilogram miodu, pszczoły muszą zebrać nektar z 800 tys. kwiatów akacji, 1,3 mln kwiatów rzepaku, 6,5 mln kwiatów wrzosu czy 8 mln kwiatów gryki. W jednym sezonie, rodzina pszczela licząca ok. 40-50 tys. robotnic jest wstanie zebrać ok. 100 kg, z czego (tradycyjny) pszczelarz bierze dla siebie na zasadzie dziesięciny, czyli ok. 10 kg. Pozostałe 90 kg. zużywa rodzina pszczela (wychowanie potomstwa, żywienie osobników dorosłych, zimowanie). Czasem przy mniejszej produkcji, pszczelarz nie może pozyskać miodu. Ogromne znaczenie w pozyskaniu tego surowca ma pogoda, zwłaszcza w maju i czerwcu kiedy to zbierane jest ok. 75% rocznej produkcji.
Po przyniesieniu do ula rzadkiego nektaru czy spadzi, następują w nim zmiany fizyko-chemiczne (zagęszczanie, przemiana cukrów złożonych na proste, wzbogacanie w enzymy, kwasy organiczne, aminokwasy – pochodzące od pszczół), w wyniku których powstaje dojrzały miód. Produkt taki, przenoszony jest do komórek w górnej części plastra, a następnie zabudowany cienką warstwą wosku, zwaną zasklepem. Zasklepienie komórek chroni miód przed zepsuciem i zanieczyszczeniem.

DSCF9587

SKŁAD CHEMICZNY MIODU

Zależy on w dużym stopniu od gatunku roślin, z których pozyskiwany jest nektar lub spadź. W różnych typach i odmianach miodu wykryte zostało ponad 300 składników należących do kilkunastu grup chemicznych. Wg Polskiej Normy zawartość wody w dojrzałym miodzie nie może przekraczać 20% (za wyjątkiem miodu wrzosowego, gdzie dopuszczone jest 23%). Większość miodów zawiera 17-18% wody, są też miody o zawartości 13-15% (niektóre wielokwiatowe i spadziowe).

Najliczniejszą grupą substancji występujących w miodach są cukry (średnio 77%). Przeważają cukry proste, przeciętna zawartość glukozy wynosi 30%, fruktozy 38%. Sacharoza występuje w ilościach od 0,8% (miód gryczany, wrzosowy) do 7,7% (akacjowy), średnio jest jej 1,3%. Inne cukry to maltoza (dwucukier redukujący, ilość do 5,4%), melecytoza (trójcukier, występuje tylko w cukrach spadziowych, zawartość do 28%), oraz niewielkie ilości 22 innych sacharydów (m.in. trehaloza, izomaltoza, melibioza, gencjobioza). Charakterystycznym związkiem, powstającym na skutek rozpadu cukrów prostych (głównie fruktozy) to 5-hydroksy–metylofurfural (5-HMF).

Kolejną grupą związków są kwasy organiczne, których jest od 0,05-1,2%. Są one odpowiedzialne m.in. za smak miodu. W największej ilości występują kwasy: glukonowy, jabłkowy i cytrynowy. W mniejszych ilościach występują kwasy: mlekowy, winowy, bursztynowy, szczawiowy, masłowy, propionowy, octowy, benzoesowy, pirogronowy i 15 innych.

W niewielkich ilościach występują też związki azotowe. Zawartość białek na ogół nie przekracza 0,5%, są to głównie albuminy i globuliny (pochodzą z gruczołów gardzielowych pszczół). W miodzie spotykamy niewielkie ilości wolnych aminokwasów, średnio 0,03%.

Ważnymi składnikami są enzymy, pochodzące głównie z wydzieliny gruczołów ślinowych pszczół.

Do najważniejszych, zaliczamy:

  1. inwertazę – która powoduje rozpad sacharozy do glukozy i fruktozy (inwersja)

  2. amylazy – α-amylaza rozkłada skrobię do dekstryn, β-amylaza powoduje ich dalszy rozpad do maltozy,

  3. oksydazę glukozy – enzym powodujący utlenianie glukozy do kwasu glukonowego (w reakcji powstaje nadtlenek wodoru – o silnych właściwościach przeciwdrobnoustrojowych).

W miodzie wykryto też występowanie kilkunastu innych enzymów, m.in. lizozymu.

Ponadto, występują też hormony (pochodzenia roślinnego i pszczelego) – np. acetylocholina (w ilości do 5μg w 1 g miodu) oraz jej prekursor – wolna cholina.

 

SPOŻYWANIE I DAWKOWANIE MIODU

W celu lepszego wykorzystania właściwości leczniczych miodu powinno się go spożywać w postaci roztworu (1 łyżka do 3 miodu rozpuszczona w letniej wodzie lub mleku) przygotowanego 10-12 godzin przed wypiciem na czczo (bezpośrednio przed spożyciem można dodać nieco soku z cytryny). Dzięki temu aktywowane zostają substancje biologicznie czynne, takie jak enzymy (posiadają silne właściwości bakteriobójcze oraz uodparniające).

 

ZALECANE DZIENNE SPOŻYCIE:

  • nie zaleca się podawania miodu niemowlętom do 1 roku życia

  • dzieci 1-2 lat: 7 g dziennie

  • dzieci 2-6 lat: 10-20 g dziennie

  • dzieci 6-12 lat: 30-50 g dziennie

  • młodzież i dorośli: 60-150 g dziennie

ZALECANE DZIENNE SPOŻYCIE W CELACH LECZNICZYCH:

  • w schorzeniach układu moczowego: 2-4 łyżek

  • w schorzeniach serca i naczyń, układu nerwowego, jelit, wątroby: 3-6 łyżek

  • w schorzeniach układu oddechowego: 4-6 łyżek

MIÓD

  • 100 g – 325 kcal

  • 1 łyżka 20 g – 65 kcal

  • płaska łyżeczka do herbaty – około 5 g miodu

  • łyżka stołowa- około 20 g miodu

UWAGA !!!

 Miód pszczeli ulega krystalizacji w czasie której jaśnieje. można go ponownie doprowadzić do stanu płynnego bez szkody podgrzewając maksymalnie do temperatury 42°c.

 

PRZYSŁOWIA

„Kiedy pszczoła zniknie z powierzchni Ziemi, człowiekowi pozostaną już tylko cztery lata życia. Skoro nie będzie pszczół, nie będzie też zapylania. Zabraknie więc roślin, potem zwierząt, wreszcie przyjdzie kolej na człowieka…” Autor: Karol Darwin

„Jeśli pszczoła w styczniu z ula wylatuje, rzadko pomyślny rok nam obiecuje.” Przysłowie polskie.
„Jeśli w kwietniu pszczoły latają, to długie chłody się zapowiadają.” Przysłowie polskie.

„Kto ma pszczoły, ten ma świat wesoły.” Autor: nieznany